Тод бичг
Тод бичг (Кевләр:MongolUnicode) — 1648 җилд өөрдин гегәрүләч, гелң Зая-пандит Намкай-Җамцин уйһрҗн-моңһл бичг сүүр деер цуг моңһл келтнрин төлә зокасн үзг-бичг. Зокагчин эврә хадсн нернь – «Тодрха үзг». Тод бичг зокасна учрнь — цуг моңһлмудын үзг-бичгиг моңһл келтнрин әмд келнд өөрдүлх, бурхна шаҗ делгрүлхин төлә зееләд авсн эндкг болн төвд ном-судрин нер-томьяг амр-килвр болһн бичх, умшхин төлә зокан үүлдв.
Зая-пандитын зокасн үзг-бичг делкән өөрд дотр ик делгрҗ, өөрдин урн-зокалын келнә сүүр болҗ бәәв. Бас Зүн һарин нутг бәәх цагт халх-моңһлмуд, Иҗлин хальмгудын дотр чигн эн бичг умшх-бичх амр-килврин төлә өргнәр делгрв. Өөрдин хам-хоша бәәсн олн келн-улс эн бичгиг керглсн бәрмт бәәнә. Китд, Хасг, Енисейин киргиз, Алтан өөрдүд чигн эврә закдл-бичгүдән эн үзг-бичгәр бичснә сурвлҗмуд бәәнә.
Хальмг Таңһчд Тод бичгиг түүкин бәрмтәр үзхлә, 1660 җилмүдәс авн, 1924 җил күртл керглҗ бәәв. 1924 җиләс авн тод бичгиг кирилл үзгәр сольв. Китд улст бәәһә Шиңҗәңгин өөрдүд эн бичгиг ода күртл керглҗ бәәнә. Барун Моңһлд бәәһә өөрдүд өргнәр керглдго болв чигн, ном умшдг, хуучар соньмсдгнь умшҗ, бичҗ чадна. Сүүлин цагт Алтан өөрдүд бас эн үзг-бичгиг сергәхәр зүткҗ бәәнә.
Түүк
Олна медҗәх йосар XVII зууна экнәс өмн өөрдүд күн-амар олн бәәсн болвчн, үг-келнднь зокцсн үзг-бичг уга, түүнә хамт цөөкн биш моңһлмуд ислам шаҗиг шүтсн зерг шилтәнәс болҗ үг-келән мартҗ, оюн-санана талар бүдг-балрха болҗ, уйһр, сартг, хасг, төвд зерг үндстнд баг-багар хәәлн шиңгсн бәәнә. XVII зууна экәр өөрдин улс-төрин зүтклтн Баатр хуң-тәәҗ Очрта тәәҗ болн Авла баатр эдн туршлһ-сурһмҗан дүңнҗ, оюн-санана талар Бурхна шаҗиг шүтх, сойлын талар үг-келн, үзг-бичгән сәәнәр керглх күсл-шаардлһта болҗ. Мөн тер үйд Лхасад 22 җил шевлн сууҗ, ном-эрдм сурч, "Эрдмин дала" цол олсн Зая-пандит хутгт хәрҗ ирәд, Иҗл, Зә, Зүн һар болн халхин нойдудта уулзҗ, теднә санлыг соңсч, бас тер цагин моңһлмудын нойрхгч әңгин заран үсн, көрән шүдн болсн нәәрмдл уга бәәдлиг хүврүлх талар маш буйнта аҗл кеҗ, олнд ик күндлгдҗ, тер түрүләд, худм бичгәр төвд келнәс судр, ном орчулҗ, Бурхна шаҗна йосн-учриг олнд ухарулсн бәәв. Зуг орчулсн судр, номинь умшҗ медх күн туң цөөкн болҗ, тиигәд тер цаәгин өөрдин келн дунд зууна үйин моңһлмудын хуучн бичгин келнәс йилһвр иктә болсн төлә төвд судр, номиг зөв-онвчтаһар орчулҗ, олн-түмнд медүлх тер үйин хату эрмшлиг худм бичгәр хаңһахнь берк болсиг Зая-пандит медәд, худм үзгиг хүврүлх бодлан Зүн Һарин нойдт медүлсн бәәв. Тиимәс Дөрвн Өөрдин чуулһна хошуд нойн Цецн-хан, Авла баатр Зая-пандитд "Омг моңһл улсин хүвтнд килвр болхин төлә олн әдл дүрстә үзгүдиг онц тус бүр хольлцл уга гиигүлн йилһҗ, олхин килвр моңһл үзг яс" гиҗ зәрлг болҗ. Зая-пандитын тууҗ «Сарин герл» гидг дегтрт «Тер зун Баатр хун-тәәҗин деер зусв. Тер җилин үвл Авла тәәҗ Чүүд хамт үвлзв. Тер хулһн җилин үвл “Тодрха үзг” зокан үүлдв» гиҗ бичәтә. Зокагч эврән эн үзг-бичгиг «Тодрха үзг» гиҗ нерлв. Иим нерә учрнь — Уйһурҗн-моңһл бичгиг уйһрас зеелҗ авад, XIII зун җиләс авн XVII зун күртл керглҗ йовсар, келн хүврәд, олн моңһл келнә әвәсиг әдлхн үзгәр темдглснь — күчр-күнд юмн болв. Тиигхлә, өөрдин Зая-пандит олн әдл дүрстә үзгүдиг салһҗ, әвә болһнд эврә үзг хадҗ, шин үзг-бичг зокаһад, «Тодрха үзг» гидг нер хадв. Эн үзг-бичгәр Зая-пандит болн түүнә шевнр Һанҗур болн Данҗурас олн ном-судр, номин бүтәл-үүлдвр, намтр, эмин болн зурхан ном, ут тоодан 200-ас үлү ном орчулв.
Эн зокасн үзг бичгт негн Цаһан толһа биш, һурвн Цаһан толһа бәәнә. Өөрд келнә үг бичх 26 үзгтә нег Цаһан толһа, төвд келнә үг бичх 35 үзгтә нег Цаһан толһа, эндкгин тәрнь-тогтал бичх 50 үзгтә Цаһан толһа зокав. Төвд эндкгин цаһан толһаг өөрдин йосар «Төвд һальг» болн «Эндкгин һальг» гиҗ нерлнә.
Эдкгин һальг төвд һальг хойриг Зая-пандит түрүн болҗ зокасн биш. Түүнә өмн, орсин тооллар 1587 җилд моңһл гелң, ном орчулач Аюш-гууш Моңһлд тәрнь делгртхә гиҗ Али-Һали гидг онц хойр Цаһан толһа зокав. Зая-пандит болхла, тер Али-Һали үзгиг ясад авсн күн болҗ бәәнә.
Эврә зокасн шин моңһл үзг бичгин тускар Зая-пандит эврән:
…Омг моңһл улсин хүвтнд килвр болхин төлә
Олн әдл дүрстә үзг нуһудыг
Онц тус-бүр әңкд хольцл уга гиигүлн йилһҗ,
Олхд килвр моңһл үзг яс ― кемән дурдснд
Хамгиг медгч Шакьямуни, Зоңкавин тус болх болн
Хатн зүрктә, хәрл уга сүзгтнд тус болхин төлә
Хәәртә зәрлгин товч "Үзгин нәәрүлһ" үүниг
Хамсн зөвлҗ, Равҗамба Зая-пандит нәәрүлв, ― гиҗ номлҗ бичсн болдг
.
Тод бичгин компьютерин демҗлһ
Тод бичгин үзг-темдг Unicode-ын моңһл кодын күрәд орсн бәәнә. Өдгә цагт тод үзгин олн дүрстә үзгүдиг демҗх, боса кевәр, зүүнәс барун тал бичх сән демҗлһ уга болв чигн, зәрм сүүлин үйин Microsoft-ын бичх арһд (үлгүрлхлә, Windows Explorer 8) эн керг-үүл шиидгдсн бәәнә. Бас OC Windows Vista 2007-ас эклҗ эн керг-үүл шиидгдсн бәәнә.
2022 җилин март сарин 2-т арвн җилин турш Арслан Оргаевин көгҗүлҗ бәәсн Тод бичгин арвн тигиг (шрифтиг) Хальмг кел өргҗүлх төвин закрл Геннадий Корнеевин сурсн йосар хальмгин өглһин эзн Олег Бартунов хулдҗ авад, олна күртәл болһв. Өдгә цагт тод бичгин тигәр бичхәр седсн күн болһн тер тигиг татад авч, керглҗ чадҗана (нееһәтә, чөләтә програм хаңһамҗ болсн гисн үг).
Тод бичгин үзгүдин нерд
| # | Code | Тод үзг | Кириләр | Латинар | Ахр Нерн | Удан Нерн | |
| 1 | 6176 | Кевләр:MongolUnicode | А | A | А | хойр арата | |
| 2 | 6212 | Кевләр:MongolUnicode | Э | E | Э | нег арата, дегә сүүлтә | |
| 3 | 6213 | Кевләр:MongolUnicode | И | I | И | нег арата, киисвр сүүлтә | |
| 4 | 6214 | Кевләр:MongolUnicode | О | O | О | нег арата, дөрвлҗн гестә | |
| 5 | 6216 | Кевләр:MongolUnicode | Ө | Ö | Ө | нег арата, дөрвлҗн гестә, ардан өргстә | |
| 6 | 6215 | Кевләр:MongolUnicode | У | U | У | нег арата, бүтү гестә, унҗу өргстә | |
| 7 | 6217 | Кевләр:MongolUnicode | Ү | Ü | Ү | нег арата, бүтү гестә | |
| 8 | 6184 | Кевләр:MongolUnicode | Н | N | На | нег арата, өмнән цегтә | |
| 9 | 6218 | Кевләр:MongolUnicode | Ң | Ñ | Аң | ||
| 10 | 6221 | Кевләр:MongolUnicode | Х | X | Ха | хойр арата, өмнән хойр цегтә | |
| 11 | 6222 | Кевләр:MongolUnicode | Һ | Ğ | Һа | хойр арата, өмнән төгрг цегтә | |
| 12 | 6219 | Кевләр:MongolUnicode | Б | B | Ба | бүтү толһата | |
| 13 | 6220 | Кевләр:MongolUnicode | П | P | Пха | ||
| 14 | 6192 | Кевләр:MongolUnicode | С | S | Са | сарвһр толһата, нег арата | |
| 15 | 6193 | Кевләр:MongolUnicode | Ш | Š | Ша | сарваһар толһата, ардан хойр цегтә | |
| 16 | 6224 | Кевләр:MongolUnicode | Т | T | Та | шанһ толһата, нег арата | |
| 17 | 6225 | Кевләр:MongolUnicode | Д | D | Да | хавтха толһата | |
| 18 | 6191 | Кевләр:MongolUnicode | Л | L | Ла | өөдән өвртә, нег арата | |
| 19 | 6223 | Кевләр:MongolUnicode | М | M | Ма | матьхр толһата, нег арата | |
| 20 | 6228 | Кевләр:MongolUnicode | Ц | C | Ца | цах толһата, нег арата | |
| 21 | 6226 | Кевләр:MongolUnicode | Ч | Č | Ча | ||
| 22 | 6227 | Кевләр:MongolUnicode | З | Z | За | цацу эргцтә, шуд көлтә | |
| 22 | 6227 | Кевләр:MongolUnicode | Ж | J | жа | цацу эргцтә, шуд көлтә | |
| 23 | 6234 | Кевләр:MongolUnicode | Җ | J* | Җа | ||
| 24 | 6229 | Кевләр:MongolUnicode | Й | Y | Йа | яман хоңшарта, шуд көлтә | |
| 25 | 6233 | Кевләр:MongolUnicode | Г | G | Га | дегә көлтә | |
| 26 | 6232 | Кевләр:MongolUnicode | К | K | Ка | көлн толһата, көндлң өргстә | |
| 27 | 6231 | Кевләр:MongolUnicode | Қ | Kh | Кха | катһр ка | |
| 28 | 6199 | Кевләр:MongolUnicode | Р | R | Ра | хамр доран өргстә, нег арата | |
| 29 | 6230 | Кевләр:MongolUnicode | В | W V | Ва | дегә көлтә | |
| 30 | 6235 | Кевләр:MongolUnicode | Нь | Ň | Ня | һальг | |
| 31 | 6236 | Кевләр:MongolUnicode | Дз | Ż | Дза | һальг | |
| 32 | 6296 | Кевләр:MongolUnicode | Т | T | Та | һальг | |
| 33 | 6297 | Кевләр:MongolUnicode | Ж | Ž | Жа | һальг |
Бичлһн
Кирилл тодо хойр бичигәр бичисын үгүмүд цацу биши волна. Цаарандань үлгүрүнь хәләтән.
| Кирилл | Тод | Кирил | Тод | Кирил | Тод | Кирил | Тод | Кирил | Тод | Кирил | Тод |
| Ах | Аха | Шүлг | Шүлүг | Ноха | Нохой | Аньх | Аниху | Хөн | Хонин | Бух | Буха |
| Сө | Сөө | Толь | Толи | Алвн | Албан | Сән | Сайин | Бәәх | Байиху | Насн | Насун |
| Олн | Олон | Лавта | Лабтай | Көгҗм | Көгҗим | Гегән | Гэгээн | Негн | Нигэн | Хойр | Хойор |
| Һурвн | Һурбан | Дөрвн | Дөрбөн | Тавн | Табун | Орс | Орос | Гидг | Гэдэг | Моңһл | Моңһол |
Юникод
| Character (decimal) | Decimal | Character (hex) | Hex | Name |
|---|---|---|---|---|
| Кевләр:MongolUnicode | 6144 | ᠀ | 1800 | MONGOLIAN BIRGA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6145 | ᠁ | 1801 | MONGOLIAN ELLIPSIS |
| Кевләр:MongolUnicode | 6146 | ᠂ | 1802 | MONGOLIAN COMMA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6147 | ᠃ | 1803 | MONGOLIAN FULL STOP |
| Кевләр:MongolUnicode | 6148 | ᠄ | 1804 | MONGOLIAN COLON |
| Кевләр:MongolUnicode | 6149 | ᠅ | 1805 | MONGOLIAN FOUR DOTS |
| Кевләр:MongolUnicode | 6150 | ᠆ | 1806 | MONGOLIAN TODO SOFT HYPHEN |
| Кевләр:MongolUnicode | 6154 | ᠊ | 180A | MONGOLIAN NIRUGU |
| Кевләр:MongolUnicode | 6155 | ᠋ | 180B | MONGOLIAN FREE VARIATION SELECTOR ONE |
| Кевләр:MongolUnicode | 6156 | ᠌ | 180C | MONGOLIAN FREE VARIATION SELECTOR TWO |
| Кевләр:MongolUnicode | 6157 | ᠍ | 180D | MONGOLIAN FREE VARIATION SELECTOR THREE |
| Кевләр:MongolUnicode | 6158 | ᠎ | 180E | MONGOLIAN VOWEL SEPARATOR |
| Кевләр:MongolUnicode | 6160 | ᠐ | 1810 | MONGOLIAN DIGIT ZERO |
| Кевләр:MongolUnicode | 6161 | ᠑ | 1811 | MONGOLIAN DIGITT ONE |
| Кевләр:MongolUnicode | 6162 | ᠒ | 1812 | MONGOLIAN DIGIT TWO |
| Кевләр:MongolUnicode | 6163 | ᠓ | 1813 | MONGOLIAN DIGIT THREE |
| Кевләр:MongolUnicode | 6164 | ᠔ | 1814 | MONGOLIAN DIGIT FOUR |
| Кевләр:MongolUnicode | 6165 | ᠕ | 1815 | MONGOLIAN DIGIT FIVE |
| Кевләр:MongolUnicode | 6166 | ᠖ | 1816 | MONGOLIAN DIGIT SIX |
| Кевләр:MongolUnicode | 6167 | ᠗ | 1817 | MONGOLIAN DIGIT SEVEN |
| Кевләр:MongolUnicode | 6168 | ᠘ | 1818 | MONGOLIAN DIGIT EIGHT |
| Кевләр:MongolUnicode | 6169 | ᠙ | 1819 | MONGOLIAN DIGIT NINE |
| Кевләр:MongolUnicode | 6176 | ᠠ | 1820 | MONGOLIAN LETTER A |
| Кевләр:MongolUnicode | 6177 | ᠡ | 1821 | MONGOLIAN LETTER E |
| Кевләр:MongolUnicode | 6178 | ᠢ | 1822 | MONGOLIAN LETTER I |
| Кевләр:MongolUnicode | 6179 | ᠣ | 1823 | MONGOLIAN LETTER O |
| Кевләр:MongolUnicode | 6180 | ᠤ | 1824 | MONGOLIAN LETTER U |
| Кевләр:MongolUnicode | 6181 | ᠥ | 1825 | MONGOLIAN LETTER OE |
| Кевләр:MongolUnicode | 6182 | ᠦ | 1826 | MONGOLIAN LETTER UE |
| Кевләр:MongolUnicode | 6183 | ᠧ | 1827 | MONGOLIAN LETTER EE |
| Кевләр:MongolUnicode | 6184 | ᠨ | 1828 | MONGOLIAN LETTER NA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6185 | ᠩ | 1829 | MONGOLIAN LETTER ANG |
| Кевләр:MongolUnicode | 6186 | ᠪ | 182A | MONGOLIAN LETTER BA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6187 | ᠫ | 182B | MONGOLIAN LETTER PA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6188 | ᠬ | 182C | MONGOLIAN LETTER QA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6189 | ᠭ | 182D | MONGOLIAN LETTER GA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6190 | ᠮ | 182E | MONGOLIAN LETTER MA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6191 | ᠯ | 182F | MONGOLIAN LETTER LA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6192 | ᠰ | 1830 | MONGOLIAN LETTER SA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6193 | ᠱ | 1831 | MONGOLIAN LETTER SHA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6194 | ᠲ | 1832 | MONGOLIAN LETTER TA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6195 | ᠳ | 1833 | MONGOLIAN LETTER DA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6196 | ᠴ | 1834 | MONGOLIAN LETTER CHA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6197 | ᠵ | 1835 | MONGOLIAN LETTER JA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6198 | ᠶ | 1836 | MONGOLIAN LETTER YA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6199 | ᠷ | 1837 | MONGOLIAN LETTER RA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6200 | ᠸ | 1838 | MONGOLIAN LETTER WA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6201 | ᠹ | 1839 | MONGOLIAN LETTER FA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6202 | ᠺ | 183A | MONGOLIAN LETTER KA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6203 | ᠻ | 183B | MONGOLIAN LETTER KHA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6204 | ᠼ | 183C | MONGOLIAN LETTER TSA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6205 | ᠽ | 183D | MONGOLIAN LETTER ZA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6206 | ᠾ | 183E | MONGOLIAN LETTER HAA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6207 | ᠿ | 183F | MONGOLIAN LETTER ZRA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6208 | ᡀ | 1840 | MONGOLIAN LETTER LHA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6209 | ᡁ | 1841 | MONGOLIAN LETTER ZHI |
| Кевләр:MongolUnicode | 6210 | ᡂ | 1842 | MONGOLIAN LETTER CHI |
| Кевләр:MongolUnicode | 6211 | ᡃ | 1843 | MONGOLIAN LETTER LONG VOWEL SIGN |
| Кевләр:MongolUnicode | 6212 | ᡄ | 1844 | MONGOLIAN LETTER TODO E |
| Кевләр:MongolUnicode | 6213 | ᡅ | 1845 | MONGOLIAN LETTER TODO I |
| Кевләр:MongolUnicode | 6214 | ᡆ | 1846 | MONGOLIAN LETTER TODO O |
| Кевләр:MongolUnicode | 6215 | ᡇ | 1847 | MONGOLIAN LETTER TODO U |
| Кевләр:MongolUnicode | 6216 | ᡈ | 1848 | MONGOLIAN LETTER TODO OE |
| Кевләр:MongolUnicode | 6217 | ᡉ | 1849 | MONGOLIAN LETTER TODO UE |
| Кевләр:MongolUnicode | 6218 | ᡊ | 184A | MONGOLIAN LETTER TODO ANG |
| Кевләр:MongolUnicode | 6219 | ᡋ | 184B | MONGOLIAN LETTER TODO BA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6220 | ᡌ | 184C | MONGOLIAN LETTER TODO PA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6221 | ᡍ | 184D | MONGOLIAN LETTER TODO QA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6222 | ᡎ | 184E | MONGOLIAN LETTER TODO GA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6223 | ᡏ | 184F | MONGOLIAN LETTER TODO MA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6224 | ᡐ | 1850 | MONGOLIAN LETTER TODO TA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6225 | ᡑ | 1851 | MONGOLIAN LETTER TODO DA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6226 | ᡒ | 1852 | MONGOLIAN LETTER TODO CHA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6227 | ᡓ | 1853 | MONGOLIAN LETTER TODO JA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6228 | ᡔ | 1854 | MONGOLIAN LETTER TODO TSA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6229 | ᡕ | 1855 | MONGOLIAN LETTER TODO YA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6230 | ᡖ | 1856 | MONGOLIAN LETTER TODO WA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6231 | ᡗ | 1857 | MONGOLIAN LETTER TODO KA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6232 | ᡘ | 1858 | MONGOLIAN LETTER TODO GAA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6233 | ᡙ | 1859 | MONGOLIAN LETTER TODO HAA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6234 | ᡚ | 185A | MONGOLIAN LETTER TODO JIA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6235 | ᡛ | 185B | MONGOLIAN LETTER TODO NIA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6236 | ᡜ | 185C | MONGOLIAN LETTER TODO DZA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6272 | ᢀ | 1880 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI ANUSVARA ONE |
| Кевләр:MongolUnicode | 6273 | ᢁ | 1881 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI VISARGA ONE |
| Кевләр:MongolUnicode | 6274 | ᢂ | 1882 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI DAMARU |
| Кевләр:MongolUnicode | 6275 | ᢃ | 1883 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI UBADAMA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6276 | ᢄ | 1884 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI INVERTED UBADAMA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6277 | ᢅ | 1885 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI BALUDA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6278 | ᢆ | 1886 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI THREE BALUDA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6279 | ᢇ | 1887 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI A |
| Кевләр:MongolUnicode | 6280 | ᢈ | 1888 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI I |
| Кевләр:MongolUnicode | 6281 | ᢉ | 1889 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI KA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6282 | ᢊ | 188A | MONGOLIAN LETTER ALI GALI NGA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6283 | ᢋ | 188B | MONGOLIAN LETTER ALI GALI CA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6284 | ᢌ | 188C | MONGOLIAN LETTER ALI GALI TTA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6285 | ᢍ | 188D | MONGOLIAN LETTER ALI GALI TTHA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6286 | ᢎ | 188E | MONGOLIAN LETTER ALI GALI DDA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6287 | ᢏ | 188F | MONGOLIAN LETTER ALI GALI NNA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6288 | ᢐ | 1890 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI TA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6289 | ᢑ | 1891 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI DA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6290 | ᢒ | 1892 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI PA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6291 | ᢓ | 1893 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI PHA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6292 | ᢔ | 1894 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI SSA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6293 | ᢕ | 1895 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI ZHA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6294 | ᢖ | 1896 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI ZA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6295 | ᢗ | 1897 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI AH |
| Кевләр:MongolUnicode | 6296 | ᢘ | 1898 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI TA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6297 | ᢙ | 1899 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI ZHA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6310 | ᢦ | 18A6 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI HALF U |
| Кевләр:MongolUnicode | 6311 | ᢧ | 18A7 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI HALF YA |
| Кевләр:MongolUnicode | 6313 | ᢩ | 18A9 | Кевләр:Nowrap |
- Хальмг — моңһл келтә өөрд бөлгин келн-улс.